เครื่องมือช่างพื้นฐาน

เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่าเครื่องมือ เป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งในการปฏิบัติงานช่าง เพราะเครื่องมือเป็นสิ่งที่ช่วยผ่อนแรงในการทำงาน และช่วยให้งานสำเร็จตามเป้าหมาย ผลงานที่ออกมาดี สวยงาม เป็นที่ต้องการของผู้ใช้ โดยเราต้องรู้จักการใช้เครื่องมืออย่างถูกวิธี และเหมาะสมกับชนิดของงาน เพราะฉะนั้นในการใช้เครื่องมือจึงถือเป็นกระบวนการอย่างหนึ่งที่สำคัญในการทำงาน โดยเครื่องมือในงานช่างพื้นฐานโดยทั่วไปมีมากมายหลายชนิด แต่จะกล่าวเฉพาะเครื่องมือที่จำเป็น และใช้เป็นประจำในปัจจุบันดังนี้ 

  เครื่องมือ
ชื่อเรียก
คำอธิบาย
1   ตะไบ
ทำด้วยโลหะแข็งพิเศษ มีรูปร่างหลายแบบ เช่น ตะไบกลม ตะไบสามเหลี่ยม ตะไบครึ่งวงกลม ตะไบสี่เหลี่ยม และตะไบแบน ตะไบเป็นเครื่องมือเครื่องตัดหรือเฉือนชนิดหนึ่ง มีฟันขนาดเล็กๆจำนวนมาก ฟันจะทำจากโลหะที่แข็งมาก จึงสามารถตัดหรือเฉือนวัสดุที่อ่อนกว่าได้ เศษโลหะหรือไม้ที่ได้จะมีขนาดเล็กมากหรือน้อยขึ้นกับฟันของตะไบ นำไปใช้งานตกแต่งผิวโลหะให้เรียบ ลบส่วนที่คมหรือทำให้เป็นรูปร่างต่างๆ ตามต้องการ ความยาวของตะไบจะมีขนาดประมาณ3-18นิ้ว
หลังการใช้งาน ควรใช้แปรงลวดทำความสะอาดร่องฟันเพื่อกำจัดสิ่งสกปรกที่อุดตัน ไม่ควรใช้วิธีการเคาะ และควรเก็บใส่กล่องหรือเก็บในที่สำหรับแขวนตะไบโดยเฉพาะ ไม่ให้มีการกระทบกันอาจทำให้ฟันตะไบเสียหายได้


2   สกัดโลหะ สกัดเป็นเครื่องมือซ่อมแซมที่ใช้งานร่วมกับค้อน โดยจะใช้สกัดในงานตัดเศษโลหะส่วนเกินบนผิวโลหะ ตัดนอตหรือสกัดเกลียวที่ถอดไม่ออก ตัดรอยเชื่อมส่วนเกิน ตัดแผ่นโลหะ และเซาะร่อง สกัดทำมาจากเหล็กเนื้อดี มีความแข็งและเหนียวมากกว่าเหล็กทั่วไป มีขนาดยาว4-8นิ้ว ลำตัวจะทำเป็นรูปหกเหลี่ยม ส่วนหัวจะเป็นรูปทรงกลมแบน ส่วนด้านปลายซึ่งจะใช้เป็นคมสำหรับตัดโลหะจะมีหลายแบบ เช่น ปลายแบน ปลายแหลม ปลายมน และปลายตัด ปลายแต่ละแบบต่างก็มีความเหมาะสมในการใช้งานแตกต่างกัน 
หลังการใช้งาน ควรเก็บในภาชนะซึ่งสะอาดและแห้ง


3   สิ่ว ทำด้วยโลหะ มีรูปร่างหลายแบบ เช่น สิ่วปากบาง สิ่วปากหนา เป็นเครื่องมือในงานไม้ที่ใช้งานร่วมกับค้อน ใช้ขุดเซาะร่อง ตกแต่งไม้ในการเข้าเดือย ติดบานพับ สายยู ลิ้นชักตู้ หรือโต๊ะ 
การเก็บรักษา หลังใช้เสร็จทำความสะอาดโดยเช็ดด้วยน้ำมันเพื่อป้องกันสนิม และเก็บในที่ปลอดภัย อากาศไม่อับชื้น


4  

เลื่อยไม้

(ลันดา)


เป็นเลื่อยสำหรับงานไม้โดยทั่วไป ทำด้วยโลหะแผ่นบาง มีฟันเป็นซี่ๆ โดยฟันของซี่เลื่อยมีความแตกต่างกันตามความเหมาะสมกับการใช้งาน
การเก็บรักษา หลังใช้เสร็จควรทำความสะอาดใบเลื่อยทุกครั้งและใช้ตะไบตกแต่งฟันเลื่อยให้คมเสมอ ทาด้วยน้ำมันเครื่องและเก็บให้มิดชิด โดยการแขวน


5   เลื่อยโลหะ

เลื่อยมือเป็นเครื่องมือตัดหรือเฉือนโลหะอีกชิดหนึ่งที่มีการใช้อย่างแพร่หลาย เลื่อยมือเหมาะสำหรับใช้งานตัดท่อ หรือแท่งเหล็กกลมที่มีขนาดเล็ก และแผ่นโลหะที่หนาเกินกว่าจะใช้กรรไกรตัดได้ เลื่อยมือแบ่งได้เป็น 3 ส่วนคือ โครงเลื่อย จะทำหน้าที่ยึดใบเลื่อยทั้งชนิดปรับได้และปรับไม่ได้ ด้ามถือ จะต่อมาจากโครงเลื่อยและใบเลื่อย จะทำหน้าที่ตัดโลหะจึงต้องทำจากวัสดุชนิดพิเศษ
หลังการใช้งาน ควรถอดใบเลื่อยออกจากโครงเลื่อยแล้วเก็บไว้พร้อมชโลมน้ำมัน ส่วนโครงเลื่อยให้แขวนในที่จัดเตรียมไว้


6   ไขควง


ด้ามจับทำจากพลาสติก ไม้ หรือโลหะ บริเวณด้ามหรือแกนทำด้วยโลหะ ไขควงแบ่งออกเป็น 3 ส่วน ด้าม ใช้สำหรับจับทำจากไม้ โลหะหรือพลาสติก ก้านหรือแกนกลาง ใช้สำหรับส่งแรงบิดไปยังส่วนปลาย ทำจากโลหะมีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมกลม ปากหรือปลาย ใช้สอดหรือสวมเข้าไปยังร่องของหัวสกรูหรือสลักเกลียว ทำจากโลหะ ปากมี 2 แบบ คือ ปากสี่แฉก และปากแบน ไขควงเป็น เครื่องมือที่ใช้แรงบิดสำหรับขันหรือคลายสกรูและสลักเกลียวที่ยึดไม้หรือโลหะ
หลังการใช้งาน ต้องทำความสะอาดแล้วเก็บในที่แห้ง




7

 


ประแจ ประแจแบ่งออกเป็น 3 ชนิด ประแจแป๊ป ประแจปากตาย และประแจพิเศษประเภทประแจบ็อกซ์หรือประแจแอล ประแจเป็นเครื่องมือที่ใช้แรงบิด ที่ใช้สำหรับ ยึด ขัน หรือคลายผังสกรู นอต สลักเกลียว
หลังการใช้งาน ควรเก็บในกล่องใส่ประแจ หรือแขวนไว้กับแผงไม้


8

 


คีม

คีมเป็นเครื่องมือที่ใช้แรงบิดสำหรับจับ ยึด ดัด และตัดสิ่งต่างๆ เช่น โลหะแผ่นบาง สายไฟ ท่อขนาดเล็ก และเส้นลวด เป็นต้น ใช้มากในงานโลหะแผ่น งานซ่อมวิทยุหรืออิเล็กทรอนิกส์ และรถยนต์ คีมมีหลายชนิดแต่ที่สำคัญมีดังนี้ คีมปากแบนหรือคีมปากจิ้งจก คีมปากขยาย คีมล็อก คีมตัด และคีมตัดปากทแยง เป็นต้น
หลังการใช้งาน ถ้าต้องการเก็บคีมไว้ใช้นานๆ ควรหยอดน้ำมันที่จุดหมุนของคีม และควรมีการหยอดเป็นระยะ และหลังจากเลิกใช้งานประจำวันควรเช็ดทำความสะอาด แล้วเก็บไว้ในที่จัดเตรียมไว้หรือที่ปลอดภัย


9


 

 

ค้อน ด้ามจับทำจากไม้ หรือเหล็ก และบริเวณส่วนหัวค้อนทำจากโลหะประเภทเหล็ก โดยหน้าค้อนจะเรียบใช้สำหรับตอกตะปู ส่วนหางจะมีลักษณะเป็นรูปตัววีใช้สำหรับดึงหรือถอนตะปู ค้อนเป็นเครื่องมือที่ใช้แรงกระแทกสำหรับการตอกตะปูหรือถอนตะปู ค้อนที่เหมาะแก่การใช้งานควรมีน้ำหนักประมาณ 0.7 กิโลกรัม
หลังการใช้งาน ควรทำความสะอาดด้ามค้อนและหัวค้อนให้สะอาด ควรมีที่เก็บค้อนโดยเฉพาะ อาจจะใส่กล่อง ตู้ หรือแผงเครื่องมือ


10



 

 

กบไสไม้ (มือ)

เป็นเครื่องมือที่ใช้สำหรับปรับแต่งผิวหน้าไม้ให้เรียบหรือลบคมไม้ กบมี 2 ประเภทคือ กบล้างใช้สำหรับไสไม้ที่ผิวขรุขระ กบผิวใช้ไสแต่งผิวให้เรียบละเอียดยิ่งขึ้น
หลังการใช้ เช็ดกบให้สะอาด ชโลมน้ำมันที่ใบกบเพื่อกันสนิม
11



 

 

ฉาก ใช้เป็นเครื่องมือในการตรวจสอบระดับและใช้เป็นบรรทัดร่างเส้นบนชิ้นงานได้ให้เป็นมุมฉาก
12

 
ตลับเมตร ใช้วัดระยะทาง สายวัดภายในตลับทำด้วยโลหะ สามารถสปริงตัวได้ดีบอกค่าได้ทั้งนิ้วและเมตร